Ustad Zakir Hussain Death:उस्ताद झाकीर हुसैन यांचे निधन, भारतीय संगीताचा गौरव आणि 73 वर्षांची प्रेरणादायी किमया
प्रसिद्ध तबलावादक उस्ताद झाकीर हुसैन (Ustad Zakir Hussain) यांनी 73 व्या वर्षी अखेरचा श्वास घेतला. अमेरिकेतील एक रुग्णालयात त्यांच्या उपचार सुरू होते. झाकीर हुसैन हृदयविकाराच्या त्रासाने पीडित होते, त्यामुळे त्यांना सॅन फ्रान्सिस्को येथील रुग्णालयात दाखल करण्यात आले होते. पण अखेर, त्यांची लढाई अपयशी ठरली आणि झाकीर हुसैन यांची प्राणज्योत मालवली.
मागील वर्षभरापासून झाकीर हुसैन हृदयविकाराच्या त्रासाशी झुंज देत होते आणि त्यावर उपचार घेत होते. काही काळापूर्वी त्यांची स्थिती गंभीर असल्याची माहिती समोर आली होती. आता, तबल्याच्या या सुरांचा आवाज थांबला आहे आणि उस्ताद झाकीर हुसैन यांनी जगाला निरोप दिला आहे. त्यांच्या निधनाने भारतीय संगीतविश्वावर दु:खाचा डोंगर कोसळला आहे.
(फोटो सौजन्य– YouTube:Informative Ganaji)
पं. झाकीर हुसैन यांच्याविषयी…
पं. झाकीर हुसेन हे भारतीय शास्त्रीय संगीताच्या क्षेत्रातील एक महान वादक आहेत आणि त्यांना त्यांच्या अद्वितीय वादनासाठी अनेक प्रतिष्ठित पुरस्कार प्राप्त झाले आहेत. त्यांच्या संगीत क्षेत्रातील अप्रतिम योगदानाचा सन्मान म्हणून त्यांनी विविध राष्ट्रीय आणि आंतरराष्ट्रीय पुरस्कार मिळवले आहेत. यामध्ये काही महत्त्वाचे पुरस्कार खालीलप्रमाणे:
पद्मश्री (1988): 1988 मध्ये पं. झाकीर हुसेन यांना भारत सरकारकडून पद्मश्री पुरस्कार देण्यात आला. हा पुरस्कार कला, साहित्य, क्रीडा आणि इतर क्षेत्रांतील उल्लेखनीय कार्यासाठी दिला जातो, आणि त्यांना संगीत क्षेत्रातील उत्कृष्ट कार्यासाठी सन्मानित करण्यात आले.
पद्मभूषण (2002): भारतीय शास्त्रीय संगीताच्या क्षेत्रातील त्यांचे योगदान मान्य करत 2002 मध्ये पं. झाकीर हुसेन यांना पद्मभूषण पुरस्कार प्रदान केला गेला. हा पुरस्कार भारतीय नागरिकांना दिला जाणारा एक अत्यंत प्रतिष्ठित पुरस्कार आहे.
पद्मविभूषण (2014): भारतीय संगीत क्षेत्रात पं. झाकीर हुसेन यांचे स्थान अधिक दृढ करणारा पुरस्कार म्हणजे पद्मविभूषण. 2014 मध्ये त्यांना हा सर्वोच्च नागरिक सन्मान प्राप्त झाला.
संगीत नाटक अकादमी पुरस्कार (1990): त्यांच्या अद्वितीय संगीत कार्यासाठी 1990 मध्ये पं. झाकीर हुसेन यांना संगीत नाटक अकादमी पुरस्कार मिळाला. हा पुरस्कार भारतीय शास्त्रीय संगीताच्या क्षेत्रात असामान्य योगदानासाठी दिला जातो.
ग्रॅमी अवॉर्ड (2009): पं. झाकीर हुसेन यांना 2009 मध्ये “बेस्ट कंटेम्परेरी वर्ल्ड म्युझिक अल्बम” कॅटेगरीत ग्रॅमी अवॉर्ड मिळाला. हा पुरस्कार जागतिक संगीत क्षेत्रातील एक अत्यंत प्रतिष्ठित सन्मान आहे.
आंतरराष्ट्रीय संगीत पुरस्कार: पं. झाकीर हुसेन यांना विविध आंतरराष्ट्रीय संगीत महोत्सवांमध्ये सन्मानित केले गेले आहे. त्यांना “लाइफटाईम अचिव्हमेंट अवॉर्ड” आणि “सार्वजनिक सन्मान” अशा महत्त्वपूर्ण पुरस्कारांनी गौरवले गेले आहे.
पं. झाकीर हुसेन यांच्या या पुरस्कारांनी त्यांच्या संगीत क्षेत्रातील अनमोल योगदानाची आणि कलेची जाणीव केली आहे. यामुळे त्यांना एक प्रतिष्ठित स्थान प्राप्त झाले आहे.
कौटुंबीक पार्श्वभूमी :
पं. झाकीर हुसेन यांची कुटुंबीय पार्श्वभूमी भारतीय संगीताच्या परंपरेने समृद्ध आहे. त्यांचा जन्म 9 मार्च 1951 रोजी मुंबईत पं.अल्लाह राखा खान यांच्या कुटुंबात झाला. पं. अल्लाह राखा खान हे एक महान तबला वादक होते आणि भारतीय शास्त्रीय संगीताच्या शिखरावर होते. झाकीर हुसेन यांनी त्यांच्याकडून संगीताची प्राथमिक शिकवण घेतली आणि त्यांचा संगीताच्या कलेतील मार्गदर्शन घेतले. पं. अल्लाह राखा खान यांचे वाचन आणि संगीतासंबंधीचे सखोल ज्ञान झाकीर हुसेन यांना त्यांच्या कारकिर्दीत एक महत्त्वपूर्ण आधार बनले.
झाकीर हुसेन यांची आई, ज़ोहरा हुसेन, एक संगीतप्रेमी महिला होत्या, ज्यांनी संगीताच्या कलेसाठी पं. अल्लाह राखा खान पाठिंबा दिला आणि कुटुंबात संगीताचे वातावरण निर्माण केले. त्यामुळे संगीताच्या शुद्धतेचे महत्त्व झाकीर हुसेन यांनी लहानपणापासूनच अनुभवले.
पं. झाकीर हुसेन यांचे भाऊ, उस्ताद तौसिफ़ अल्लाह राखा खान , देखील संगीत क्षेत्रात प्रसिद्ध आहेत. त्यांचा संगीताच्या क्षेत्रातील योगदान देखील महत्त्वपूर्ण आहे.
त्यांच्या कुटुंबाच्या सहकार्यामुळे त्यांना भारतीय शास्त्रीय संगीताच्या क्षेत्रात आपली अनोखी छाप सोडता आली.
झाकीर हुसैन यांनी 1978 मध्ये कथ्थक नृत्यांगना आणि शिक्षिका अँटोनिया मिनेकोला यांच्याशी विवाह केला. अँटोनिया मिनेकोलाही त्यांची मॅनेजर होती. अँटोनिया कॅलिफोर्नियामध्ये झाकीर हुसेनला भेटली जिथे ती नृत्याचे धडे घेत असे. यानंतर दोघेही एकमेकांच्या प्रेमात पडले.
(फोटो सौजन्य: झाकीर हुसेन/इन्स्टा)
झाकीर हुसेन आणि अँटोनिया मिनेकोला यांना दोन मुली आहेत. अनिसा कुरेशी ही मोठी मुलगी आणि इसाबेला कुरेशी ही धाकटी मुलगी.
झाकीर हुसैन यांची मोठी मुलगी अनीसा कुरेशी ही चित्रपट निर्माती आहे. तर त्यांची धाकटी मुलगी इसाबेला कुरेशी न्यूयॉर्कमधील मॅनहॅटनमध्ये नृत्याचे प्रशिक्षण घेत आहे.
(फोटो सौजन्य: News18)
