HMPV ह्यूमन मेटाप्न्युमोव्हायरस (एचएमपीव्ही), जे सर्दी सारखी लक्षणे निर्माण करणारा एक श्वसन विषाणू आहे, त्याचे प्रकरण जगभरात, विशेषतः मलेशियामध्ये लक्षणीय वाढले आहे. हे चीनमध्ये झालेल्या मोठ्या उद्रेकानंतर घडले आहे, जिथे 2024 मध्ये 327 प्रकरणे नोंदवली गेली—2023 मधील 225 प्रकरणांच्या तुलनेत 45% वाढ. सामान्यतः व्यवस्थापित करता येणाऱ्या या विषाणूमुळे गंभीर प्रकरणांमध्ये ब्रॉन्कायटिस किंवा न्युमोनिया होऊ शकतो. यामुळे मलेशियाच्या आरोग्य मंत्रालयाने सार्वजनिक आरोग्यासाठी सल्ला जारी केला आहे.
Human Metapneumovirus (HMPV)
HMPV एचएमपीव्ही म्हणजे काय?
2001 मध्ये शोधलेला, एचएमपीव्ही प्न्युमोव्हिरिडे कुटुंबाचा भाग आहे, ज्यामध्ये श्वसन सिंकिशिअल विषाणू (आरएसव्ही) देखील समाविष्ट आहे. हा विषाणू श्वसन थेंबांद्वारे, थेट संपर्काद्वारे किंवा दूषित पृष्ठभागांद्वारे पसरतो, ज्यामुळे तो गर्दीच्या किंवा बंद जागांमध्ये अत्यंत संसर्गजन्य ठरतो. हा विषाणू विशेषतः हिवाळ्याच्या शेवटी आणि वसंत ऋतूच्या काळात जास्त सक्रिय असतो.
लक्षणे आणि धोके
बहुतेक एचएमपीव्ही संसर्गांमध्ये खोकला, ताप, वाहणारे नाक यासारखी सौम्य लक्षणे असतात, परंतु काही संवेदनशील गटांमध्ये जास्त धोका असतो:
- पाच वर्षांखालील मुले, विशेषतः अर्भके.
- 65 वर्षांवरील वृद्ध.
- अशक्त प्रतिकारशक्ती असलेले किंवा दमा यासारख्या श्वसन समस्यांनी त्रस्त असलेले लोक.
गंभीर प्रकरणांमध्ये, दम लागणे, श्वास घेण्यात अडचण, किंवा ब्रॉन्कायटिस व न्युमोनिया यामुळे रुग्णालयात दाखल होण्याची आवश्यकता असू शकते.
मलेशियाची प्रतिबंधक पावले
जागतिक प्रवाहाला प्रतिसाद देत, मलेशियाच्या आरोग्य मंत्रालयाने नागरिकांना खालील प्रतिबंधात्मक उपायांची अंमलबजावणी करण्याचे आवाहन केले आहे:
- किमान 20 सेकंद साबणाने नियमितपणे हात धुणे.
- बंद किंवा गर्दीच्या ठिकाणी मास्क घालणे.
- खोकताना किंवा शिंकताना तोंड व नाक झाकणे.
- संसर्गाचा प्रसार टाळण्यासाठी आजारी असल्यास घरीच राहणे.
मंत्रालयाने उच्च-धोकादायक देशांमध्ये प्रवास करणाऱ्यांना विशेष काळजी घेण्याचा आणि या प्रतिबंधात्मक उपायांचे पालन करण्याचा सल्ला दिला आहे.
निदान आणि उपचार
एचएमपीव्हीचे निदान सहसा न्युक्लिक ॲसिड अँप्लिफिकेशन टेस्ट्स (एनएएटी) किंवा प्रतिजन शोध चाचण्यांद्वारे केले जाते, परंतु हे मुख्यतः गंभीर प्रकरणे किंवा उद्रेकाच्या वेळीच केले जाते. या विषाणूसाठी कोणताही विशिष्ट उपचार किंवा लस उपलब्ध नाही, ज्यामुळे लक्षणांवर नियंत्रण ठेवणे अत्यंत महत्त्वाचे ठरते:
- भरपूर पाणी पिणे आणि विश्रांती घेणे.
- ताप, वेदना आणि बंद नाकासाठी ओव्हर-द-काउंटर औषधे.
- गंभीर प्रकरणांमध्ये ऑक्सिजन थेरपी किंवा शिरेतून द्रव दिला जाऊ शकतो.
वाढीमागील कारण काय?
तज्ञांच्या मते, कोविड-19 लॉकडाऊन शिथिल केल्यानंतर झालेल्या प्रवास व व्यवहारांमुळे एचएमपीव्हीसारख्या हंगामी श्वसन विषाणूंचा पुन्हा प्रसार झाला आहे. फ्लू आणि कोविड-19 प्रमाणेच, एचएमपीव्ही देखील जवळच्या संपर्कातून पसरतो, विशेषतः सार्वजनिक ठिकाणी गर्दी झाल्यास.
HMPV एचएमपीव्ही नवीन महामारीचा धोका आहे का?
जागतिक आरोग्य संघटना (डब्ल्यूएचओ) आणि अन्य आरोग्य प्राधिकरणांनी यावर जोर दिला आहे की एचएमपीव्ही हा ना नवीन आहे, ना तातडीने महामारीचा धोका निर्माण करणारा विषाणू. प्रकरणांमध्ये हंगामी वाढ सामान्य असली तरी, कोविड-19 नंतरची वाढ काळजी करण्यासारखी आहे.
मुख्य मुद्दे
सुरक्षित राहण्यासाठी:
- स्वच्छतेचे नियम पाळा, जसे की नियमितपणे हात धुणे.
- उच्च धोका असलेल्या ठिकाणी मास्क घालणे.
- लक्षणे असलेल्या व्यक्तींशी जवळचा संपर्क टाळा.
मलेशिया आणि जगाला या हंगामी उद्रेकांचा सामना करताना सतर्कता आणि आरोग्य नियमांचे पालन हाच एचएमपीव्हीवर नियंत्रण मिळवण्याचा सर्वोत्तम मार्ग आहे.
